Türkiye Beton Üretiminde Avrupa'da 1. Sırada

Türkiye’de bundan 25 yıl önce inşaatlarda elle karılan, kalite standardı olmayan beton kullanıyordu. Daha sonra depremler oldukça devlet önce betonarme binalarda C14 dayanıklılık standardını koydu. 1999 Marmara depremiyle Kocaeli ve Sakarya neredeyse baştan sona yıkıldıktan sonra bunu yükselterek C20'ye çıkardı. Türkiye 1988 yılında hazır beton üretimiyle tanıştı.

 

Türkiye Hazır Beton Birliği ( THBB ) Başkanı Ayhan Güleryüz, her ne kadar alt standart C20 olsa da inşaat yapacaklara veya ev alacaklara en az C30 standartını 'şiddetle' tavsiye ediyor. Yasal en alt kalite olan C20 ile C30 arasındaki fiyat farkı sadece yüzde 10. THBB Başkanı Ayhan Güleryüz'ün Zaman’ın İnşaat ekinin sorularına verdiği cevaplar şöyle:

 

25 yıl önce Türkiye'de inşaatlarda kullanılan beton kalitesi ne durumdaydı, bugün ne durumda?

Türkiye Hazır Beton Birliği 1988 yılında kurulduğunda, inşaatlarda elle kanlan betonlar kullanılıyordu. Bu da betonun dayanım sınıfını düşürüyor ve inşa edilen yapıların ömrünün kısa olmasına neden oluyordu. THBB'nin kurulduğu yıllarda sektörde 25 hazır beton şirketi 30 üretim tesisi ile faaliyet gösterirken, son 22 yılda firma sayısı 467'ye ve üretim tesis sayısı 845'e çıktı. 1988 yılında 1,5 milyon metreküp olan hazır beton üretimi 2010 yılında 80 milyon metreküpe ulaşmıştır. 1996 yılında 'C14' dayanım sınıfında kullanılan betonun oranı yüzde 37,5 iken, 2010 yılında bu dayanım sınıfındaki betonun kullanım oranının yüzde 2'ye gerilediğini görüyoruz. Türkiye Hazır Beton Birliği'nin tavsiye ettiği minimum dayanım sınıfı olan 'C30' ve üstü dayanım sınıfı beton kullanım oranı 1996 yılında yüzde 0,6 iken 2010 yılında bu oran yüzde 40'a yükseldi. Son olarak eklemek isterim ki, Avrupa'dan neredeyse 100 yıl sonra kurulmasına rağmen Türk Hazır Beton sanayi 2009 yılından bu yana Avrupa'da beton üretimi açısından 1.sıradadır.

 

Yapıların sağlamlığı , depreme dayanıklılığı bakımından 25 yıl öncesine kıyasla beton kalitesinde neler değişti?

25 yıl öncesine göre bugün elle karılan beton kullanımı yok denecek kadar azaldı, hazır beton kullanımı yaygınlaştı. Hazır betonun yaygın kullanılması ile birlikte hazır betonun standartlara uygun üretilmiş ve denetlenmiş olması büyük önem kazandı. Bunun sağlanabilmesi için Türkiye Hazır Beton Birliği tarafından 1995 yılında hazır beton tesislerinin yerinde denetimi ve belgelendirilmesi için Kalite Güvence Sistemi ( KGS ) oluşturuldu. KGS Kurulu'nda Çevre ve Şehircilik ve Sanayi bakanlıkları, TOKİ , Belediyeler Birliği, TÜBİTAK, Üniversiteler, Mühendis ve Mimar Odaları ile sektörün önde gelen meslek ve ürün üretici birlikleri yer almakta. Üniversitelerin ilgili öğretim üyelerinin oluşturduğu bilimsel komiteler ve denetçiler ile betonda uygulanması gereken en doğru denetimlerin yapılması sağlanmakta. Hazır beton üretim tesislerinde en az yılda bir sistem denetimi, yılda üç habersiz ürün denetimi ve her bir beton sınıfı için başlangıç tip deneyleri yapılmakta. KGS denetimlerinin yeterliliği ve yetkinliği Türk Akreditasyon Kurumu'nca teyit edilmiştir.

 

Türkiye'de hazır betonun inşaatlarda kullanılmaya başlamasıyla ne değişti? Elle karılan eski usûl ile hazır betonu karşılaştırır mısınız?

Son olarak Van'da yaşanan depremde sonrasında ekibimiz tarafından hazırlanan raporda gördük ki, Van ve Erciş'te incelenen bazı eski yapılanıl C6 gibi çok düşük beton sınıflarına sahip oldukları ve ağır hasar gördükleri anlaşılmıştır. Bu yapılar hazır betonun yaygınlaşmasından önce elle karılan betonlarla yapılmıştır. Binalar en düşük dayanım sınıfında projelendirilmiş olsa bile (şu an C20, daha önce C14) tespit edilen dayanımların olması gerekenin yarısından da az değere sahip olduğu söylenebilir. THBB olarak, yapılarda C30 dayanım sınıfı beton kullanılmasını tavsiye ediyoruz.

 

'Dere kumu, deniz kumu, yıkanmış kum' ile karılan hare, beton sağlıklı mıdır? Hazır beton tesislerinde kum yerine ne kullanılmaktadır ve bu ürününü kalitesi nasıldır?

Beton üretiminde standarda uygun olmak kaydıyla deniz kumu da dere kumu da kullanılabilir. Standarda uygun olmayan hiçbir malzeme betonda kullanılmamalı. Betonda kullanılan her malzeme denetlenmeli. Deneyler yapılmalı. Biz üyelerimizde beton üretiminde kullanılan her malzemenin standarda uygun olup olmadığını denetliyoruz. Akredite Yapı Malzemeleri Laboratuvarımızda beton üretiminde kullanılan tüm malzemelerin standarda uygunluğu için gerekli deneyleri yapabiliyoruz. Deniz kumu, dere kumu ve dağ kumu doğadan direkt elde edilen kum kaynaklandır. Ayrıca agrega ocaklarında da ayrıca kırma kum üretilebilmekte. Bu kaynakların tamamı standarda uygun olması şartıyla kullanılabilir.

 

Hazır betonun hazırlanış seklini ve bunun dayanımına etkisi hakkında bilgi verir misiniz? Betonun dayanımını gösteren C20, C30 gibi dereceler kaçtan baslar, bunların metreküp fiyatları, dayanım dereceleri ve bir kaba inşaatın maliyetindeki farkı nedir?

Beton dayanımı TS EN 206'ya göre C8'den başlar ClOO'e kadar devam eder. Betonarme yapılarda Afet Yönetmeliği'ne göre taşıyıcı yerlerde C20'den itibaren beton dayanım sınıflan kullanılır. Biz ise yapıların daha uzun ömürlü olması için C30 ve üstü beton dayanım sınıflanılın kullanılmasını destekliyoruz. C30 beton dayanım sınıf 300kg / cm2 yük taşır, C20 betondan yüzde 50 daha fazladır. C20 ile C30 arasında birim metreküpte sadece yüzde 10 gibi ufak bir maliyet farkı vardır. C30 kullanımının en önemli faydası ise yapının çevresel etkilere karşı yıllar boyunca dayanıklı olmasını sağlaması. Maliyet farkı çok az olan C30 kullanımını bu nedenlerle şiddetle tavsiye ediyoruz.