Akıllı Bina Sistemi Nedir ?

Ayrıca bu sistemlerin birbiriyle entegre edilerek tek merkezden kontrol edilip, yönetilmesi gerekiyor.

Yeditepe Üniversitesi'nde akıllı binalar üzerine dersler veren Akros Mimarlık'ın sahibi mimar Bülent Onur, akıllı binalarda yönetimin kaç noktadan yapılıp, kontrol edilebildiğinin de çok önemli olduğunu belirtiyor. Onur, bir binanın akıllı olarak tanımlanabilmesi için sahip olması gereken diğer özellikleri de şöyle sıralıyor: “Bina tek noktadan yönetilip, kontrol edilmeli. Sistem binanın içindeki kişileri tanımlayabilmeli. Geçiş teknolojisi güvenlik teknolojisiyle entegre olmalı. Tüm teknolojiler birbiriyle entegre çalışmalı. Kullanılan teknoloji gelecekte de kendi kendini etkin kılabilmeli.”

Akıllı binalara ilgi artıyor ama
Sahip oldukları özellikler ve avantajlarla akıllı binalar hayatı kolaylaştırıyorlar. Enerji, zaman ve iş gücünden tasarruf sağlarken, çalışanlara da güvenli, sağlıklı ve keyifli bir çalışma ortamı sunuyorlar. 1990’lı yılların başından itibaren Türkiye’de akıllı binalara olan ilgi de hızla artıyor. Son 5 yıldır  akıllı bina sayısında büyük bir artış yaşanıyor. Ancak talepteki artışa rağmen akıllı bina kavramı üzerinde bir takım tartışmalar da bulunuyor. Örneğin aralarında Bülent Onur ve Metin Hepgüler gibi ünlü mimarların da bulunduğu birçok uzman Türkiye’de akıllı bina kavramının çok fazla bilinmediğinden şikayet ediyor. Bülent Onur, “ Neredeyse asansörü olan binalar bile akıllı bina olarak pazarlanıyor. Oysa bir binanın akıllı olabilmesi için bina kriterlerine uygun olması gerekiyor” diyor. Metin Hepgüler ise, “Akıllı bina kelimesi çok fazla kullanıyor. Kullananlar anlamını bilmiyorlar. Akıllı bina kriterleri çok fazla. Dolayısıyla o kriterlere uygunluk esas alınmalı. Örneğin akıllı binalar değişime uygun bir sistemle yapılmalı. Bizdeki projelerin hepsi fiks” diyor.

Türkiye’nin en akıllı binaları
Peki Türkiye'nin en akıllı binaları hangileri? Bu binalar ne tür özellikleri bünyelerinde barındırıyorlar? Bu soruların yanıtını bulmak için Capital önce akıllı bina uzmanlarıyla akıllı bina kriterlerini belirledi. Ardından da Türkiye'nin en büyük emlak şirketleri ve en ünlü mimarlarına hangi binaların Türkiye’nin en akıllı binaları olduğunu sordu. Yaptığımız araştırma sonucunda ise faaliyette olan 20 akıllı bina ismi ortaya çıktı.

Daha sonraki aşamada ise bu binaların  özelliklerini araştırdık. Akıllı bina teknolojisi sadece iş merkezleri, center ya da plazalarda değil, alışveriş merkezleri, hava alanları, rezidans ve evlerde de kullanılıyor. Ancak, araştırmanın sonuçlarına göre iş merkezleri akıllı bina özelliklerini taşımada ön plana çıkıyor.

Belirlediğimiz 20 binadan 8’i sadece iş merkezi kapsamında. 1’i havalimanı, 6’sı alışveriş merkezi. Geriye kalan 5 bina ise rezidans olarak kullanılıyor. Bu binalar arasında akıllı bina kriterlerine yüzde 100 uyanların yanı sıra, tüm kriterlere uymayan ancak yine de uzmanların akıllı olarak tanımladığı binalar da yer alıyor.

Tekfen'de tek noktadan yönetim
Tekfen Tower, iş dünyası temsilcilerinin yanıtladığı anket sonuçları paralelinde özellikleri belirlenerek inşası gerçekleştirilen bir bina. 2003 yılında faaliyete geçen bina 33 kat yüksekliğinde. Binada  bin 700 çalışanı olan 18 şirket yer alıyor.

Tekfen İnşaat tarafından hazırlanan Tekfen Tower, teknik olarak tek bir noktadan kontrol edilerek yönetiliyor. Yangın algılama, ihbar, duman kontrol, CCTV güvenlik, kartlı geçiş, enerji otomasyon sistemleri birbirleriyle entegre. Her bir sistem bağımsız kendi senaryoları dahilinde çalışıyor. Gerekli durumlarda da haberleşerek veri aktarımı yapabiliyor. Binanın güvenlik teknolojisi geçiş teknolojisiyle entegre. AccessDatabase sistemi ile bina çalışanlarının giriş çıkış ve son durum raporları alınabiliyor.

Tekfen Servisleri Genel Müdürü Şebnem Severge, binanın uluslararası standartlarda olduğunu belirtiyor. Severge,“Uluslararası akreditasyonu olan kuruluşlarca onaylı sistemler kullandık. Sistem teknolojik gelişmelere kendini kolaylıkla entegre edebilecek bir yapıya sahip” diyor.

İş Kuleleri'nde güvenlik üst noktada
İş Kuleleri kompleksi toplam 3 kule olarak 2000 yılında hizmete açıldı. Kule 1’de 52, Kule 2 ve Kule 3’de ise 33’er kat bulunuluyor. Kule 1 İş Bankası Genel Müdürlüğü, Kule 3 Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları Genel Müdürlüğü binası olarak kullanılıyor. Kule 2’de ise 27 şirketin genel merkezleri yer alıyor. İş Kuleleri kompleksinde yaklaşık 5 bin kişi çalışıyor.

Binanın otomasyonu ise iki farklı noktadan yürütülüyor. Güvenlik otomasyonu 3 farklı noktadan yönetiliyor. Bina otomasyonunda havalandırma, iklimlendirme, yangın algılama ve elektrik dağıtımı sistemlerine ait 50 bin nokta kontrol ediliyor. Güvenlik teknolojisi ve kartlı geçiş sistemi de birbiriyle entegre.

Türkiye İş Bankası Operasyon Müdürü Nükhet Kancı, tesislerin içine giren personelin giriş çıkışları ve yetki sınırları içindeki hangi noktalara, hangi saatlerde girdiğinin takip edildiğini söylüyor. Kancı, “Bina yönetimine ait tüm otomasyon sistemleri günün teknolojik gelişmeleri takip edilerek yenileniyor.  İşletme güvenliği en üst noktada iken, işletme maliyetlerinin minimum seviyelerde olması sağlanıyor” diyor.

Polat Tower'ın müthiş hafızası
Polat Tower Residace, Polat İnşaat tarafından 2002 yılında inşa edildi. Toplam 42 kattan oluşan binada 34 işyeri, 7 ofis ve 406 konut var. Bina elektronik anlamda 6 noktadan kontrol ediliyor. Otomasyon sisteminde ise 35 bin nokta kontrolü bulunuyor.

Polat Tower Residance Proje Müdürü Namık Ünlü, sistemin 2002 yılında yeryüzünün en akıllı sistemi olduğunu söylüyor. Sistemde güvenlik, yangın, teknik geçiş sistemi gibi 11 değişik birim entegre olarak 17 server tarafından idare ediliyor. Binanın güvenlik ve geçiş teknolojileri de birbiriyle entegre olarak çalışıyor.

Sistemde kullanılan manyetik kartların binaya her türlü araç ya da kişi giriş çıkışlarında kullanıldığını belirten Ünlü, “Otomasyon sisteminin devreye girdiği ilk günden itibaren binaya giren ve çıkanların giriş ve çıkış saatleri ve görüntüleri hafızada yer alıyor. Bina içindeki adresleri bile kayıt altında tutuluyor” diyor.

Borusan'ın özel “ses sistemi” var
Borusan'ın 4 yıl önce Metin Hepgüler mimarlığında inşa edilen İstinye'deki tesislerinde aydınlatma otomasyonu bulunuyor. Değişen gün ışığına göre armatürler ışık şiddetini değiştiriyor. Bina içindekiler ışık kaynağını direkt olarak görmüyorlar. Bu nedenle sistem çalışanların göz sağlıklarını koruyarak rahat bir çalışma ortamı sağlıyor.

Bazı mekanlarda ise hareket algılayıcılar kullanılıyor. Böylece büyük bir elektrik tasarrufu sağlanıyor. Binada ses sistemi de bulunuyor. Çok yüksek sesle konuşulduğunda tavana yerleştirilmiş ekipman ses seviyesini ayarlıyor. Bina içindeki kullanımdaki su da 5 kere sirküle edildikten sonra kullanıma sunuluyor.

Borusan İstinye'deki bütün güvenlik sistemi bir merkeze bağlanmış durumda. Bina iç ve dış mekanlarında kartlı geçiş sistemi var. Yangın, deprem gibi durumlarda dedektörler harekete geçerek kapıları otomatik açıyor. Binanın yıldırımdan korunması “faraday kafesi” sistemi ile sağlanıyor.

Sun Plaza’nın akıllı asansörleri
Etiler’deki Sun Plaza, 2005 yılında hizmete açıldı. Yapımını ise Sanjüt Suni Jüt Sanayi gerçekleştirdi. Toplam 37 katlı plaza akıllı binalar arasında en son teknolojiye sahip binalardan.

Sun Plaza’da güvenlik sistemi olarak iris tanıma sistemi kullanılıyor. Bu tanıma sistemi sayesinde binaya giriş yapacak kişiler binanın girişinde yer alan turnikelerde tanımlanıyorlar. Kişinin asansörle hangi kata çıkacağı önceden sisteme kayıtlı olduğu için otomatik olarak uygun asansöre yönlendiriliyor. Asansörlerde kat düğmeleri bulunmuyor. Dolayısıyla, bu güvenlik sistemi ile tüm binada hangi katta kimin hangi amaçla yer aldığı biliniyor. Bilgisayar sistemli yönetim sayesinde asansörler bina içinde asansör bekleme süresi yüzde 55 daha az.

Binanın ısıtma ve soğutma ihtiyacı otomasyon sistemiyle çözülüyor. Her kattaki kontrol sistemiyle herkes istediği miktarda ısıtma ve soğutmayı kullanıyor. Kullandığı miktar kadar ödeme yapıyor.

En temiz hava Metrocity’de

Metrocity 2003 yılında Yüksel Yapı Yatırım tarafından inşa edildi. Kompleks 24 katlı bir ofis bloğu, 2 adet 26 katlı rezidans binası, 52 bin metrekarelik bir ofis binasından oluşuyor. 24 katlı ofis binasında 11 şirket faaliyet gösteriyor. Ofis bloğunda ise toplam 850 kişi çalışıyor.

Bina içindeki tüm sistemler tek bir bilgisayar üzerinden kontrol ediliyor. CCTV, kartlı geçiş, yangın ve bina otomasyonu aynı platformda yer alıyor. Bina da gelişmiş bir CCTV sistemi var. Tüm kameralar hareket algıladığında kayda geçiyor. Kameralar geniş zoomlama özelliğiyle bina içindekilerin kimlik bilgilerini bile okuyabiliyor. Binanın güvenlik teknolojisi geçiş teknolojisi ile entegre.

Metrocity’nin dış yüzeyi de güneş ışınlarının kötü etkilerini önlemesi için teflon kaplı siber glassla örtülü. Bu örtü bina içindeki havayı temiz ve taze tutarken, bina içindekilere gün ışığını yayıyor. Metrocity Genel Müdürü Çağatay Eker, “Teflon kaplı siber glass örtüyü Türkiye’de ilk kez bu büyüklükte biz kullandık. Bu sistemin sunduğu avantaj nedeniyle en kaliteli hava Metrocity’de bulunuyor” diyor.

Sabancı'da tüm teknolojiler entegre
Koray İnşaat tarafından 1993 yılında yapılan Sabancı Center da akıllı bina özelliklerine sahip. Hatta akıllı binalar arasında en eskilerden biri olmasına karşın, bugün hala teknolojisini güncelleyebiliyor olduğu için de en başarılılar arasında gösteriliyor.

Sabancı Holding ve Akbank'a ait olan Sabancı Center 2 kuleden oluşuyor. Akbank Kule toplam 39, holding kule ise toplam 35 kat. 17 şirketin faaliyet gösterdiği kulede yaklaşık 2 bin kişi çalışıyor. Bina otomasyon sistemi ile yönetiliyor. Binadaki tüm teknolojiler aynı platformda entegre olabiliyor. Güvenlik teknolojisi geçiş teknolojisi ile entegre. Sistem binanın içinde kimin olup olmadığını da biliyor. Binada kullanılan teknoloji demode olmuyor. Mevcut sistem geleceğe yönelik teknolojileri kendisine adapte edebildiği için binanın uzun yıllar akıllı bina özelliğini de koruması bekleniyor.

TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK BİNALARINDAN

Atatürk Havalimanı Dışhatlar Terminali TAV şirketi tarafından inşa edildi ve 2000 tarihinde hizmete açıldı. Toplam 4 kattan oluşan bina taban olarak Türkiye'nin en büyük binaları arasında yer alıyor. Binada 2 yüzün üzerinde şirket ve 15 bin kişi çalışıyor.

9 FARKLI SİSTEM ENTEGRE HALDE

Bina otomasyon sistemi 9 farklı sistemi entegre ediyor. Kartlı geçiş sistemi ile personelin bina içindeki hareketleri izlenebiliyor. Binada kapalı devre izleme altyapısı da mevcut. Yolcu check-in, bagaj işleme, uçak yanaştırma, yolcu köprüleri, anons ve uçuş bilgileri sistemleri ortak çalışıyor.

KULLANILACAK SU BİLE KONTROL ALTINDA

Bina içindeki yolcu ve personel hareketi 144 kayar kapı, 57 asansör, 26 yürüyen merdiven ve toplam 2 bin 60 metre yürüyen bantla destekleniyor. Bütün bunlar da bina otomasyon sistemi üzerinden izleniyor. Havalandırma ve iklimlendirme sistemleri de otomasyona bağlı. Ayrıca 4 adet kuyu, içme suyu ve kullanma suyu hazırlama tesisi bina otomasyonu üzerinden izlenip kontrol ve kumanda ediliyor.

10 BİN NOKTADAN YANGIN KONTROLÜ 

Yangın ihbar sistemi 10 binden fazla noktadan bilgi topluyor. 48 ayrı yangın bölgesine bölünen bina herhangi bir onaylanmış yangın durumunda bina otomasyon sistemi ile daha önceden programlanmış senaryo uyarınca ilgili bölgedeki sistemi harekete geçiriyor. Yani flaşör, korna, ananos sistemi uyarıya başlıyor.

SİSTEM YÜZDE 100 GÜNCELLENİYOR

Duman perdeleri devreye giriyor, havalandırma santrali hareket ediyor. Daha sonraki aşamada asansörler tanımlanmış kata giderek kapılarını açıp bekliyor. Duman tahliye camları açılıyor, kart okuyucu sistemine bağlı manyetik kapılar serbest kalıyor. Binada kullanılan tüm sistemler 100 güncellenebilir teknolojiden oluşuyor.

ASTORIA, BİLGİSAYARLA YÖNETİLECEK

Yapımı süren akıllı binalar arasında Kempinski ve Astaş'ın işbirliğiyle İstanbul'da konumlandırılan 7 yıldız standartlı Kempinski Residences Astorio yer alıyor. Astoria 27 katlı iki kuleden oluşacak. Bina toplam bin 500 kişiyi istihdam edecek. Binanın 20 katında toplam 160 rezidans, 7 katında ise ofisler yer alacak. Yapımına 2005 yılı başında başlanan proje 2007 Mart ayında tamamlanacak.

İleri teknoloji ve yazılım ile donatılan Kempinski Residence Astoria, ana merkezde yer alan geniş kapsamlı görüntülü bilgisayar sistemi ile kontrol edilip yönetilecek. Klima, havalandırma, sıcak-soğuk su, elektrik kullanımı gibi birçok özellik bilgisayar sistemi ile takip edilecek. Kullanılan miktar bu sistemle faturalandırılabilecek.

KANYON'DA SON TEKNOLOJİ KULLANILACAK

Eczacıbaşı Holding ve İş GYO'nun yüzde 50 ortaklığıyla inşasına başlayan Kanyon ise yapımı süren bir diğer akıllı bina. Kanyon konut, ofis ve alışveriş merkezi olmak üzere üç ayrı bloktan oluşacak. Konut bloğu 18 katlık, ofis bloğu 26 ve alışveriş merkezi bloğu ise 4 katlı olacak. Kanyon konutlarında 500 kişinin yaşaması, ofislerde ise bin 500 kişinin çalışması planlanıyor. Akıllı bina olarak tasarlanan Kanyon, tek noktadan yönetilip birçok noktadan kontrol edilecek. Yangın algılama ve söndürme, güvenlik, konfor otomasyon, asansör ve enerji izleme, deprem sensörleri, tüketim faturalandırma ve giriş gibi birçok sistem birbiriyle entegre çalışacak. Şu anda Kanyon'daki teknolojinin dünyada uygulanan en son teknoloji olduğunu belirten Kanyon Genel Müdürü Markus Lehto “Bu sistemler gelecekte de gelişmeye açık bir altyapıya sahip” diyor.

HERKES BİNASINA AKILLI DİYOR

Metin Hepgüler, yurt içinde ve yurt dışında pek çok akıllı bina projesine imza atmış bir mimar. Türkiye'de yaptığı çalışmalar arasında en ön plana çıkan Borusan Otomotiv İstinye Tesisleri. Hepgüler, akıllı bina uygulamalarının Türkiye'de bazen yanlış algılandığını düşünüyor. Herkesin binasına akıllı dediğini ancak birkaç özelliğin binada yer alıyor olmasının o binayı akıllı yapmadığını belirtiyor.

MALİYETİ YÜZDE 20 ARTIRIYOR

Metin Hepgüler'e göre akıllı bina yapmak için önce dizayn prosesini ele almak gerekiyor. Dizayn da değişime uygun olarak yapılmalı. Koruma ve emniyet ön planda tutulmalı. Mekanik sistemde her yönüyle ihtiyaçları karşılamalı.

Hepgüler, "Örneğin ısı depolama gerekiyor. Binaya ebadına göre kayıp ısının geri dönüşü yapılmalı. Isı ve gücün kombine edilmesi çok önemli" diyor. Akıllı binanın teknik olarak yüzde 20 oranında maliyeti artırdığını da belirten Metin Hepgüler, ancak bu maliyetin Türkiye'deki akıllı binalarda 15-20 yıl içinde geri dönüşünün sağlandığını da sözlerine ekliyor.

AKILLI BİNALAR NE TÜR AVANTAJLAR SUNUYOR?

SON 5 YILDA SAYILARI ARTTI

Akıllı binalar tüm dünyada teknolojinin gelişimiyle ön plana çıktılar. Türkiye de akıllı bina kavramı ile 1990'larda tanıştı. 1993 yılında Sabancı Center ve Capitol akıllı bina özellikleriyle inşaa edildiler. 1994 yılında Akmerkez, 1999 yılında ise Migros Ankara akıllı bina olarak faaliyete geçti. Geçtiğimiz 5 yılda ise akıllı binaların sayısı hızla arttı.

REKABETTE FARKLILIK YARATIYOR

Emlakchi Yönetim Kurulu Üyesi Bilge Özdemir'e göre akıllı binalar teknolojik rekabet ortamında 4 noktada farklılık yarattılar. Bunlar da yükseklik, dış cephe, bina içi otomasyon ve bina hizmet üniteleri. Bugün gelinen noktada ise sadece ofislerde değil, dairelerden oluşan site ve alışveriş merkezlerinde akıllı bina teknolojileri başarıyla uygulanıyor. Özdemir, "Akıllı bina ile tüm amaç en hızlı ve en konforlu çalışma ve yaşam mekanlarını sunmak" diyor.

İNSAN GÜCÜ EKONOMİSİ SAĞLIYOR

Reha Medin Emlakçılık'ın sahibi Reha Medin de akıllı binaların sağladığı avantajlar nedeniyle giderek daha çok talep gördüğünü belirtiyor. Medin'e göre bu avantajların başında akıllı bina teknolojileriyle insan gücü ekonomisinden faydalanılabilmesi geliyor.

İŞLETME MALİYETLERİ DÜŞÜK

Kuzey Batı Worldwide Genel Müdürü Murat Ergin de düşük işletme giderleri, yüksek güvenlik standartları ve bireysel konfor ayarı gibi avantajları nedeniyle akıllı binalara olan talebin arttığını söylüyor. Remax Bölge Sorumlusu Murat Goldstayn ise "Akıllı bina teknolojileri güzel bir şekilde yaygınlaşıyor. Yakında normal bir hale gelecek. Çalışmak ve yaşamak anlamında bina özelliklerinin sağladığı birçok kolaylık trendlerin o yöne doğru gitmesine neden oluyor" diyor.