Halka Arz Rüzgarı

2010 yılında halka arz seferberliği başladı. Şirketler art arda halka açılıyor. Koza Altın ve TSKB Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’nın (GYO) ardından şimdi de Latek Lojistik 20 Nisan’dan itibaren borsaya geliyor.

Halka arz sayılarında artış gözlenmeye başladı ve sürmeye de devam edecek.

Son olarak Pegasus Havayolları da halka arz için Credit Suisse ve İş Yatırım’a yetki verdi.

Piyasalardaki talebin güçlendiği ve iyimserliğin arttığı dönemlerde benzer gelişmeler görülmüştür. İMKB ve SPK yönetiminin yeni halka arzlara sıcak bakması hatta teşvik etmesi “Halka arz seferberliği” olarak yansıyan gelişme.

Bu durumda bir süre daha halka arzları konuşmaya devam edececeğiz.

Yeterli talep var mı?

Hep sorulan bir sorudur. Piyasada büyük miktardaki halka arzları besleyecek veya kaldıracak yeterli talep var mı? Veya her halka arz kendi talebini yaratır mı? Bu tartışma hâlâ devam ediyor.

Borsaya açılan her şirketin kendi talebini belli oranda yarattığı fikrine kısmen katılmak mümkün. Ancak piyasadaki toplam veya genel talebin yeterli olması daha önemli.

Yoksa borsaların zirve yaptığı talebin güçlü olduğu dönemlerde olduğu kadar, zayıf piyasa koşullarında da halka arzların aynı paralellikte devam etmesi gerekirdi.

Geçmiş tecrübelere bakıldığında ise iyimser piyasa koşullarında halka arz işlemlerinin yoğunluk kazandığı görülen bir gerçeklik. Hal böyle olunca genel talep özel talepten daha önemli hale gelmekte.

Seçicilik önemli

Halka arz denince yatırımcı aşısından akla gelen ilk kuralın seçicilik olması şart. Zira geçmişte yaşanan acı tecrübeler gözönünde bulundurulduğunda bu kuralın önemi daha bir öne çıkmakta. İMKB’ye açılmış olmak için hisseleri halka arz etmek veya sadece piyasalardaki iyimserlikten yararlanıp kaynak temini ve ortağın hissesini piyasaya satmak amacıyla yapılan halka arzların, geçmişte ne gibi olumsuz sonuçlar yarattığı herkesin malumu.

2001 krizi sonrası yüz binlerce yatırımcı işleme kapatılan ve kottan çıkarılan hisseler nedeniyle mağdur oldu. Küçük yatırımcıların piyasaya küskünlüğü uzun süre devam etti. Hatta halen de devam etmekte. Düşük faiz ve alternatif piyasaların hareketsizliğine rağmen gerçek anlamda bir geri dönüşten söz etmek mümkün değil. Mevcut durumda da İMKB’yi yabancı yatırımcılar taşımakta.

Yerli-yabancı takas saklama oranlarına bakıldığında da bu durum açıkça görülmekte. Ancak geçmişte yatırımcının yaşadığı mağduriyeti gören SPK’nın ise bu acı tecrübelerden ders çıkardığı bir gerçeklik. Kurumun, aldığı yeni tedbirlerle yatırımcıyı sıkıntıya sokacak uygulamaları bertaraf etmeye yönelik önemli adımlar attığı görülmekte.

Aynı şekilde yatırımcılar da geçen süre zarfında olgunlaşması ve geçmiş tecrübelerden ders çıkarmasını bilmesi gerekiyor. Hisseleri yeni halka arz edilecek şirketin mali ve hukuki yapısını, üstlendiği riskleri göz ardı ederek sadece söylentilere dayalı olarak işlemde bulunması yeni riskleri beraberinde getireceğini bilmesi gerekiyor.

Yatırımcının dikkat etmesi gereken bir diğer ayrıntı halka arz edilecek hissenin fiyatı ve iskonto içerip içermediği konusu. Bu anlamıyla halka arz olan şirketin yapısı kadar hissenin hangi fiyattan satılacağı da önemli olmakta.

HALKA ARZLAR ZİRVE YAPTIĞINDA PİYASA DURGUNLUĞA GİRİYOR

Geçmiş halka arzlar incelendiğinde, gerek hacim veya gerekse büyüklük (tutar) olarak halka arzların yoğunluk kazandığı ve zirve yaptığı dönemlerin sonrasında, piyasanın durgunluğa girdiğini görmekteyiz. 2000 ve 2007-2008 dönemlerini buna örnek olarak gösterebiliriz. 2005-2006 yıllarında da önemli halka arzlar var ama 2007 yılında 4.3 milyar TL’lik halka arz ile piyasa zirve yaptı. Sonrası malum.

2010 yılı için ise henüz çok ciddi tutarlara ulaşmış bir halka arzdan bahsetmek mümkün değil.

Bu anlamıyla halka arzlara bakıp piyasa dönüşü için sinyal olarak algılamayı gerektirecek bir büyüklükteki halka arzdan bahsetmek mümkün değil.

Ancak sırada bekleyen şirketler ve yetkili mercilerin açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde önümüzdeki dönemde halka arzlar açısından piyasanın hareketli olacağı görülmekte.